Męty ciała szklistego

Treść:

Wróć do: Choroby oczu i okolic oczu

Objawy

Męty przybierają postać drobnych ciemnych kropek, ich zbitek, pajęczynek lub nitek, które jakby wznoszą się przed okiem. Są wyraźniejsze podczas patrzenia na jasne tło. Ich występowanie i intensywność są w znacznym stopniu zmienne. Czasem są praktycznie niedostrzegalne, kiedy indziej znacznie przeszkadzają, a wręcz blokują widoczność, dopóki znów nie "odpłyną".

Przyczyny

Przyczyną ich powstawania są zmiany ciała szklistego związane z jego starzeniem się lub degeneracją. Ciało szkliste - to przejrzysta, bezbarwna, galaretowata substancja o rzadkiej strukturze włóknistej, która wypełnia 2/3 wewnętrznej przestrzeni gałki ocznej za soczewką - z wiekiem ulega zwłóknieniu i zmarszczeniu. Powoduje to oderwanie się ciała szklistego od siatkówki i powstanie drobnych pływających cząsteczek, które rzucają cienie na siatkówkę. Pacjent widzi je jako męty pozornie unoszące się w środkowej części pola widzenia przed okiem. Pomimo tego, że mogą być uciążliwe, męty nie stanowią z reguły poważnego problemu zdrowotnego - z wyjątkiem wypadków, gdy pojawiają się nagle i w dużej ilości. W takiej sytuacji przyczyną ich powstania może być drobne krwawienie do ciała szklistego związane z oderwaniem się fragmentu siatkówki.

Badanie

Lekarz bada wnętrze oka za pomocą tzw. lampy szczelinowej. Jest ona połączona ze specjalnym mikroskopem, który umożliwia uzyskanie obrazu oka i badanie jego poszczególnych części. Badanie jest całkowicie bezbolesne. Pacjent jest sadzany przy urządzeniu, opiera czoło i brodę o specjalną podpórkę, a lekarz ogląda kolejno oboje oczu. W niektórych wypadkach dla uzyskania większej przejrzystości konieczne jest zastosowanie kropli wywołujących rozszerzenie źrenicy (tzw. mydriaza). Przez krótki czas po badaniu, najwyżej przez kilka godzin, sztucznie rozszerzone źrenice mogą pogarszać widzenie na bliskie odległości i potęgować wrażliwość na światło. Z tego powodu nie zaleca się w tym czasie np. prowadzenia samochodu. Wspomniane objawy ustępują samoistnie wraz z osłabieniem działania leku.

Pacjent badany jest również za pomocą oftalmoskopii - bezpośredniej lub pośredniej W obydwu przypadkach badanie to nie wiąże się z żadnym obciążeniem lub wyraźnym dyskomfortem dla pacjenta. Oftalmoskop bezpośredni to przyrząd, który lekarz trzyma w ręce i za pomocą wbudowanego źródła światła "świeci pacjentowi do oka". Podczas oftalmoskopii pośredniej lekarz zakłada na głowę urządzenie dwuokularowe, które również wyposażone jest w źródło światła. Szczególną formą oftalmoskopii pośredniej jest biomikroskopowe badanie dna oka - siatkówki. Przeprowadzane jest bezboleśnie za pomocą lampy szczelinowej. Podczas badania lekarz przytrzymuje przed okiem pacjenta soczewkę oftalmoskopową. W naszej klinice wykorzystujemy soczewkę Volk Macular 90 D lub 78 D.

Leczenie konserwatywne

W ramach niechirurgicznego leczenia mętów ciała szklistego lekarz może przepisać krople do oczu zawierające substancję leczniczą - jodek potasu. Stymuluje on i przyspiesza wymianę substancji w ciele szklistym, zwiększa rozpuszczalność skrzepów krwi i obniża lekko krzepliwość krwi, dzięki czemu przyspiesza rozpuszczanie mętów. Aby uzyskać widoczne rezultaty, trzeba jednak stosować jodek potasu przez długi okres. W innym wypadku nie jest on zbyt skuteczny.

Leczenie operacyjne

Witrektomia pars plana

Usunięcie zdegenerowanego ciała szklistego i błon lub zatrzymanie krwawienia do ciała szklistego możliwe jest dzięki zabiegowi o nazwie witrektomia pars plana. Zazwyczaj przeprowadzany jest on w znieczuleniu miejscowym, a lekarz obserwuje przebieg pracy za pomocą mikroskopu. Narzędzia wprowadzane są do oka przez ciało rzęskowe - pierścieniowatą strukturę w przedniej części oka służącą do utrzymywania soczewki i jej akomodacji. Następnie zmienione chorobowo fragmenty są usuwane z wnętrza ciała szklistego i zastępowane zastrzykiem roztworu solnego.

W praktyce wykorzystuje się dwie podstawowe techniki operacyjne - witrektomia z zakładaniem szwów i bezszwowa. W wypadku witrektomii pierwszego rodzaju wykonuje się w ciele rzęskowym za pomocą specjalnego skalpela nacięcie o długości 0,9-1 mm. Witrektomem wycina się i odsysa zdegenerowane ciało szkliste. Zabieg trwa zazwyczaj od pół godziny do godziny. Po jego zakończeniu na bliznę zakładane są rozpuszczalne szwy, których nie trzeba wyciągać z oka.

Witrektomia bezszwowa to unikatowa i delikatna metoda, którą wykorzystuje się wyłącznie w ściśle określonych przypadkach - np. przy pewnych określonych typach mętów ciała szklistego lub w leczeniu dziury plamki żółtej. Zabieg trwa niecałą godzinę, a jego zaletą jest szybkie gojenie - dzięki małemu nacięciu o rozmiarach poniżej 0,8 mm odpada konieczność zakładania szwów i skraca się czas rehabilitacji pooperacyjnej.

Operację przeprowadza się ambulatoryjnie. Ból tłumiony jest analgetykami, a podrażnienie i zaczerwienie oka ustępuje w przeciągu kilku dni. Należy stosować się do zaleceń lekarza i zakraplać oczy przepisanymi kroplami lub wcierać maści.

Leczenie mętów ciała szklistego laserem YAG

W ramach przygotowania stosuje się krople dla rozszerzenia źrenicy i znieczulenia oka pacjenta. Następnie na oko nakładana jest specjalna soczewka, a operujący chirurg kieruje promień lasera na męty w ciele szklistym, które przy tym wyparowują. Operację przeprowadza się ambulatoryjnie, a jedynym warunkiem jest to, że męt musi znajdować się w odległości co najmniej 3 mm od siatkówki lub soczewki.

Wykorzystywane aparaty/przyrządy

Lampa szczelinowa

Jest to specjalny mikroskop dwuokularowy, który umożliwia szczegółowe badanie wnętrza oka i jego poszczególnych części - zwłaszcza rogówki, przedniej komory oka, tęczówki i soczewki. W niektórych wypadkach dla uzyskania większej przejrzystości konieczne jest zastosowanie kropli wywołujących rozszerzenie źrenicy. W naszej klinice wykorzystujemy urządzenie firmy Alcon oraz firmy Rodenstock z wbudowaną kamerą cyfrową. Umożliwia ona przesyłanie obrazu lub nagrania wideo w bardzo wysokiej jakości bezpośrednio do komputera lekarza.

Oftalmoskop

Zwany inaczej wziernikiem ocznym, jest przyrządem służącym do badania wewnętrznych struktur oka, a zwłaszcza dna oka, naczyniówki, siatkówki i nerwu wzrokowego. Oftalmoskop bezpośredni to ręczny przyrząd emitujący źródło promienia świetlnego, który przenika przez źrenicę do wnętrza oka i umożliwia jego zbadania (badane pole widzenia ma około 5–8°). Oftalmoskop pośredni to urządzenie dwuokularowe, które umieszcza się na głowie badającego. Wykorzystuje specjalnie dostosowane źródło światła i dodatkowe soczewki lupy umieszczane w pobliżu oka, które ukazują rzeczywisty, choć odwrócony obraz obserwowanych struktur (badane pole widzenia ma około 45°). W naszej klinice wykorzystujemy urządzenie firmy Heine.

Optyczny koherentny tomograf (urządzenie OCT)

Nowoczesne urządzenie diagnostyczne przeznaczone do szczegółowego i bezbolesnego badania dna oka, poszczególnych warstw siatkówki, włókien nerwowych i nerwu wzrokowego bez konieczności pobierania materiału metodą chirurgiczną i bez kontaktu z okiem. W niektórych wypadkach dla uzyskania większej przejrzystości konieczne jest zastosowanie kropli wywołujących rozszerzenie źrenicy. Jest to sterowane komputerowo urządzenie, które za pomocą promieniowania podczerwonego o niskiej spójności wytwarza kolorowe obrazy przekrojów badanych tkanek z bardzo dokładnym rozróżnieniem poszczególnych warstw i struktur (jednostki rzędu mikrometrów). Umożliwia to ocenę trójwymiarowych obrazów i przestrzennych połączeń badanych części oka. W naszej klinice wykorzystujemy urządzenie firmy Carl Zeiss.

Laser YAG

Współcześnie najczęściej wykorzystywany typ lasera na ciele stałym (ośrodkiem czynnym jest granat itrowo-aluminiowy, ang. Yttrium Aluminum Garnet, YAG), który znalazł zastosowanie w wielu dziedzinach. W okulistyce jest najczęściej używany do usuwania zaćmy wtórnej , gdy w tylnej torebce soczewki tworzy się za pomocą lasera otwór umożliwiający pacjentowi odzyskanie zdolności ostrego widzenia. Stosuje się go również do tworzenia otworów w tęczówce w celu obniżenia ciśnienia wewnątrz gałki ocznej. W naszej klinice wykorzystujemy laser YAG firmy Carl Zeiss.

Witrektom

Urządzenie służące do operacji na tylnym segmencie oka. Jest to miniaturowe ostrze o wysokiej częstotliwości cięć, które służy do usuwania ciała szklistego i innych uszkodzonych tkanek w taki sposób, że nie ma konieczności późniejszego zakładania szwów na bliznę pooperacyjną. Witrektom jest sterowany komputerowo, co maksymalizuje bezpieczeństwo zabiegu. W naszej klinice wykorzystujemy urządzenie firmy Alcon.

Wróć do początku

Wróć do: Choroby oczu i okolic oczu

Wróć na stronę główną